ในการทำแม่พิมพ์ฉีดพลาสติกต้นแบบ (Prototype Mold) หัวใจสำคัญที่ช่วยให้ชิ้นงานออกมาสมบูรณ์แบบคือการออกแบบ "ระบบทางไหล" (Runner System) และ "ช่องหล่อ" (Gate) หากออกแบบไม่ดี อาจเกิดปัญหาชิ้นงานฉีดไม่เต็ม (Short Shot) หรือเกิดรอยประสาน (Weld Line) ที่ไม่สวยงาม
1. การออกแบบทางไหล (Runner Design)
ทางไหลคือเส้นทางที่พลาสติกเหลวจะเดินทางจากหัวฉีดไปยังโพรงแบบ สิ่งที่ต้องคำนึงถึงคือ:
- รูปทรงของทางไหล: หน้าตัดรูปวงกลม (Full Round Runner) ดีที่สุดเพราะลดการสูญเสียความร้อนและแรงดันได้ดีที่สุด
- ความยาว: ควรออกแบบให้สั้นที่สุดเพื่อประหยัดเนื้อพลาสติกและลดแรงดันตก (Pressure Drop)
- ระบบสมดุล (Balanced Runner): สำหรับแม่พิมพ์ที่มีหลายช่อง (Multi-cavity) ต้องมั่นใจว่าพลาสติกไหลเข้าถึงทุกช่องพร้อมกัน
2. ประเภทของช่องหล่อ (Gate Selection)
ช่องหล่อคือจุดที่พลาสติกไหลเข้าสู่ชิ้นงาน การเลือกประเภทให้เหมาะสมกับชิ้นงานต้นแบบมีความสำคัญมาก:
| ประเภทช่องหล่อ | ลักษณะการใช้งาน |
|---|---|
| Edge Gate | เหมาะสำหรับชิ้นงานทั่วไป ตัดแต่งง่าย |
| Submarine Gate | ตัดขาดจากชิ้นงานโดยอัตโนมัติเมื่อแม่พิมพ์เปิด |
| Fan Gate | เหมาะสำหรับชิ้นงานที่แบนและกว้าง เพื่อลดการบิดงอ |
3. เทคนิคการหาตำแหน่ง Gate สำหรับงานต้นแบบ
ตำแหน่งของช่องหล่อควรอยู่ในส่วนที่ หนาที่สุด ของชิ้นงาน เพื่อป้องกันการยุบตัว (Sink Mark) และควรหลีกเลี่ยงการวาง Gate ในจุดที่เป็นหน้าตาของผลิตภัณฑ์ (A-Surface) เพื่อความสวยงาม
สรุป
การออกแบบช่องหล่อและทางไหลที่ดีช่วยลดต้นทุนในการลองพิมพ์ (Mold Trial) และทำให้ได้ชิ้นงานต้นแบบที่มีคุณภาพใกล้เคียงกับการผลิตจริงมากที่สุด

